Bu yazıda6 bölüm
Mentor, koç, rehber öğretmen: kim ne yapar?
Okul gezilerinde veliler “koçluk sistemi”, “mentor öğretmen”, “rehber öğretmen” gibi kelimelerle karşılaşır. Bu kelimeler her okulda aynı şeyi anlatmaz. Önce rolleri ayırmak, sonra gezide her okula kendi düzenini sormak gerekir.
| Rol | Ne yapar? | Ne zaman ona gidilir? |
|---|---|---|
| Ders öğretmeni | Dersi anlatır, ödevi ve sınavı değerlendirir; çocuğu derste en yakından gören kişidir. | Bir derste takılma, ödev, sınav hazırlığı |
| Sınıf rehber öğretmeni | Sınıfın genel düzenini, devamı ve veliyle iletişimi izler. | Sınıfla ilgili genel konular |
| Mentor öğretmen | Küçük bir öğrenci grubunun ilk muhatabıdır; çocuğu yakından tanır, sorunu erken fark eder. | Çocuğun okuldaki hâliyle ilgili ilk soru |
| Eğitim koçu | Çalışmayı plan, hedef, motivasyon ve pratikle düzenler; ders çalışmayı öğretir. | Plan bozulduğunda, hedef belirsizleştiğinde |
| Psikolojik danışman (rehberlik servisi) | Uyum, duygular, arkadaşlık, sınav kaygısı ve meslek seçimi; gerektiğinde uzmana yönlendirir. | Süren isteksizlik, kaygı, uyum ya da arkadaşlık sorunu |
Bu rollerin bazıları bir okulda aynı kişide birleşebilir. Önemli olan, çocuğunuz zorlandığında ilk kime gideceğinin ve o kişinin rehberlik servisiyle nasıl çalıştığının belli olmasıdır.
Eğitim koçluğu nedir?
Eğitim koçluğu, öğrencinin ders çalışmasını dört başlık üzerinden kurar: planlı olmak, iyi hedef belirlemek, motive olmak ve pratik yapmak. Norman Koleji'nin kurucusu Öztuna Norman 1994'ten beri matematik öğretmeni, 2006'dan beri eğitim koçu. Koçun ilk işini 2014'teki bir söyleşide şöyle tarif ediyor:
Çocuğa sürekli olarak ders çalıştırmak yerine ders çalışmayı öğretmektir
Koçluk bir unvandan çok bir öğretmenlik biçimi olarak görülmeli. Öztuna Norman bunu bugün de aynı yerden anlatıyor:
Unutmayalım ki, eğitim koçu denilen kişilerin ... olmazsa olmazı, öğretmen olmalı, vicdanlı olmalı, takipçi olmalı, ahlaklı olmalı. Yani, aslında tam bir öğretmen olan kişi, zaten eğitim koçudur.
Dört ilkenin okuldaki ve evdeki karşılığını Koçluk anlayışımız sayfasında ayrıntısıyla anlattık.
Mentor öğretmen neden önemli?
Kalabalık bir okulda çocuğun zorlandığını ilk fark eden kişi çoğu zaman sınav sonucudur; ama sonuç geldiğinde sorun haftalardır sürüyordur. Mentor öğretmen bu boşluğu kapatır: az sayıda öğrenciyi tanıdığı için bir çocuğun derse ilgisinin düştüğünü, arkadaşlarından uzaklaştığını ya da planının bozulduğunu not ortaya çıkmadan görür.
İyi işleyen bir mentorluk düzeninde üç şey belirgindir:
- Grup küçüktür. Mentorun her çocuğu adıyla, hangi dersi sevip hangisinden kaçtığıyla tanıyabileceği kadar.
- Eşleştirme rastgele değildir. Çocukla iletişimi iyi kurabilecek öğretmen seçilir.
- Bilgi dolaşır. Mentor, ders öğretmenleri ve rehberlik servisi aynı çocuk hakkında konuşur; veli de bu bilgiye dahil edilir.
Norman Koleji'nde mentorluk nasıl işliyor?
Öztuna Norman okuldaki düzeni şöyle anlatıyor:
Bizim okulumuzda her beş öğrenciye bir mentor öğretmen atıyoruz. Ama bu atamayı şöyle yapıyoruz. Önce birkaç hafta boyunca okulumuzda öğrencilerimizi gözlemliyoruz. Her öğrencinin kişiliğine, diline, anlayış ve uyumuna göre, beklentilerine göre, diyalog biçimine göre uygun öğretmen arkadaşları eşleştiriyoruz.
Mentorun görevi de aynı konuşmada net:
Çocukların ilk derdini dinleyecek kişilerden birisi mentor öğretmenleridir.
Koçluk ise tek bir kişiye bırakılmaz. Öztuna Norman'ın anlatımıyla rehberlik servisindeki ve öğretmen kadrosundaki bütün öğretmenler aynı yaklaşımla çalışır; kendi sözüyle “bizim koçluk anlayışımız okulun bütününe yayılmıştır.” Akademik takipte de çıkış noktası öğretmendir:
Aslında bir öğrenciyi en iyi tanıyan kişi onun dersine giren öğretmendir.
Bu yüzden okulda öğretmenlerin doğrudan yorumları ile sınavlardan gelen veriler birlikte değerlendirilir, zümre toplantılarında eksiğin kaynağı aranır. Deneme sonuçlarının nasıl analiz edildiğini Ölçme ve değerlendirme sayfasında, rehberlik servisinin çalışmasını Rehberlik sayfasında anlattık.
Bir okulda koçluk gerçekten var mı, nasıl anlaşılır?
“Koçluk sistemimiz var” cümlesi tek başına bir şey söylemez. Gezide şu soruların cevabını isteyin:
- Bir mentor ya da koça kaç öğrenci düşüyor?
- Öğrenci ile mentor nasıl eşleşiyor: sınıf listesine göre mi, gözleme göre mi?
- Mentor öğrenciyle ne sıklıkta, ne kadar süre görüşüyor?
- Görüşmelerden veliye ne zaman ve hangi yolla bilgi veriliyor?
- Mentorun fark ettiği bir sorun rehberlik servisine nasıl aktarılıyor?
- Çocuğun haftalık planı kim tarafından, nasıl izleniyor?
Cevapları birbirinden farklı okulları karşılaştırırken aynı soruları aynı sırayla sormak işinizi kolaylaştırır. Bakanlığın önerilerinden hazırladığımız on soruluk liste bunun için var.
Evde velinin rolü
Okulda bir mentor ya da koç olması, evde velinin rolünü ortadan kaldırmaz; değiştirir. Veli artık denetçi değil, destekçidir:
- “Ders çalıştın mı?” yerine “Bugünkü planında ne vardı, nasıl gitti?” diye sorun.
- Ödev, sınav ve çalışma düzeniyle ilgili sorularınızı evde sorgulamaya çevirmeden mentora ve rehberlik servisine iletin.
- Haftanın sonunda plan kâğıdına birlikte bakın: hangi satırlar bitti, hangisi neden kaldı?
- Evi dinlenme yeri olarak koruyun; ders kaynaklı gerilim azaldıkça çocuk okulda daha verimli çalışır.
İndirilebilir haftalık plan sayfası Koçun Defteri bölümünde.
Mentorluk düzenini gezide dinleyin.
Okul gezisinde rehberlik servisimizden mentor öğretmen eşleştirmesinin nasıl yapıldığını ve velilere nasıl bilgi verildiğini dinleyebilirsiniz. Gezi ücretsizdir, yaklaşık 45 dakika sürer ve kayıt ya da ön kayıt değildir. Okul gezisi için saat seçin ya da WhatsApp'tan yazın: 0535 867 75 57.
Kaynaklar
- Öztuna Norman ile soru-cevap videoları (Norman Koleji kurucu söyleşisi). Norman Koleji, Instagram @normankoleji, çekim Ekim 2026; yayın Ekim-Aralık 2026, Alıntılar konuşma dökümünden; yalnız noktalama ve yazım düzeltildi.
- Eğitimin Geleceği Eğitim Koçluğu (Öztuna Norman söyleşisi). Ankara Life dergisi, kurucunun blogunda yayımlandı, Ocak 2014.
Mevzuat atıfları bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kaynaklara 2 Kasım 2026 tarihinde erişildi.