Matematikte zorlanan çocuğa nasıl destek olunur?

“Matematik kafası yok” kalıbı

“Benim çocuğumun matematik kafası yok”, “Matematiğe yatkın değil” cümleleri velilerin en sık kurduğu cümleler arasında. Bu cümle bir kez söylendiğinde çocuk tarafından da benimsenir ve zorlanmanın gerekçesi olur. Norman Koleji'nin kurucusu Öztuna Norman, 1994'ten beri matematik öğretmeni. Bu kalıba bir örnekle karşı çıkıyor:

Matematik de bir dil gibi kullanıldıkça öğrenilir. Zorlanan çocuk için ilk adım, zorlanmayı bir yetenek eksikliği olarak değil, henüz yeterince pratik yapılmamış bir alan olarak görmektir.

Konuyu anlamak ile soruyu çözmek farklıdır

Bazı dersler dinleyince sorusu yapılabilen derslerdir; matematik ise konuyu anladıktan sonra pratik yapmayı gerektirir. Öztuna Norman farkı bir benzetmeyle anlatıyor:

Çocuk evde bisikletten düştüğünde, yani soruyu çözemediğinde konuyu anlamadığını sanır. Oysa konuyu biliyordur; eksik olan, pedalı çevirme pratiğidir. Öztuna Norman'ın önerdiği çözüm de bisikletin içinden çıkıyor: bisiklete önce güvenlik tekeri takmak. Matematikte güvenlik tekeri, çözümlü kaynaklardır. Çocuk ilk sorularını adım adım çözülmüş örneklerle, öğretmenin yanında çalışır ve eli alışır.

Üç adım: temel, çözümlü örnek, sınama

Öztuna Norman doğru sırayı şöyle anlatıyor:

1. Temel. Konunun ne olduğu, neden öyle olduğu. Kural ezberlemek değil, mantığını görmek.
2. Çözümlü örnek. Her adımı açık bir örneği birlikte okumak, sonra benzerini aynı adımlarla çözmek. Bu aşamada hata yapmak beklenen bir şeydir.
3. Sınama. Çocuk eli alıştıktan sonra tek başına soru çözer. Öztuna Norman'ın vurgusuyla test, öğrenmeden sonra yapılır; “test çözmek” aslında öğrenilmiş mi diye test etmektir.

Sıra bozulduğunda, yani çocuk konuyu dinledikten hemen sonra test kitabıyla yalnız bırakıldığında, matematik kaygısı başlar. Her yanlış cevap “ben yapamıyorum” düşüncesini güçlendirir.

Evde ne yapılır?

• Dersi yeniden anlatmaya çalışmayın. Sizin yönteminiz okulda öğrenilenle çelişebilir. Takıldığı soruyu bir kâğıda yazdırın, ertesi gün öğretmene götürsün.
• Çözümlü örneği birlikte okuyun. “Bu adımda ne yapılmış, neden?” diye sorun; çocuk kendi cümleleriyle anlatsın. Anlatabildiği şeyi anlamıştır.
• Az ama her gün. Haftada bir uzun oturum yerine her gün kısa ve anlayarak çözülen birkaç soru. Sınav yıllarında Öztuna Norman'ın ölçüsü günde ders başına yaklaşık 15-20 soruyu anlayarak çözmektir; ilkokulda ise sayıdan çok düzen önemlidir.
• Hatayı kayda geçirin. Yanlış yapılan soru nedeniyle birlikte bir deftere yazılır, birkaç gün sonra yeniden çözülür.
• Kaygıyı büyütmeyin. “Ben de matematikten hiç anlamazdım” cümlesi çocuğa zorlanmanın kaçınılmaz olduğunu söyler. Bunun yerine emeği fark edin: “Bu soruda pes etmedin.”
• Matematiği hayata taşıyın. Alışverişte para üstü, tarifte ölçü, yolculukta süre hesabı; küçük yaşta en etkili pratik oyundur.

Kademeye göre

İlkokul

Bu yaşta amaç matematiği sevdirmek ve somut temeli kurmaktır. Norman Koleji İlkokulu'nda matematik formül ezberi yerine görsel ve duyusal materyaller, problem çözme atölyeleri ve mantık yürütme çalışmalarıyla işlenir; 2025-2026 programında her sınıfta haftada 4 saat matematik vardı, 3 ve 4. sınıfta buna matematik uygulamaları saati eklendi. Ayrıntısı İlkokul sayfasında.

Ortaokul

Beceri temelli (yeni nesil) sorularda okuduğunu anlama, grafik ve tablo okuma öne çıkar. Çocuk bir soruyu yapamadığında önce çözümü görünce anlayıp anlamadığına bakın: anlıyorsa eksik konuda değil soru tipindedir. Bu ayrımı deneme analizi yazımızda anlattık.

Lise

TYT ve AYT matematiği uzun soluklu bir yoldur. Norman Koleji Anadolu Lisesi'nin 2025-2026 programında TYT matematiği 10. sınıfta başlıyordu; 11 ve 12. sınıfta TYT ve AYT matematiği ile matematik teknik saatleri ders programının içindeydi.

Ne zaman yardım istemeli?

Düzenli pratiğe rağmen şu durumlardan biri sürüyorsa öğretmenle ve okulun rehberlik servisiyle görüşün:

• Sayı, işlem ya da basit hesaplarda yaşıtlarına göre belirgin ve süreğen bir zorlanma
• Çok çalışmasına rağmen aynı hataların sürekli tekrarlanması
• Matematik dersinden önce yoğun kaygı, baş ya da karın ağrısı

Rehberlik servisi gerekirse öğrenme güçlüğü değerlendirmesi için Rehberlik ve Araştırma Merkezi'ne (RAM) yönlendirir. Uzman değerlendirmesi olmadan çocuğa bir etiket koymayın.