Bu yazıda6 bölüm
Özel ders ne zaman işe yarar?
Özel ders bir araçtır; doğru yerde kullanıldığında çocuğun önünü açar. İşe yaradığı durumlar genellikle şunlardır:
- Belli bir eksik var. Örneğin kesirler, çarpanlara ayırma ya da paragrafta ana fikir gibi öğretmenin de işaret ettiği somut bir konu.
- Bir kesinti yaşandı. Uzun bir hastalık, yıl ortasında okul değişikliği ya da farklı bir müfredattan gelmek gibi.
- Süresi ve hedefi belli. “Altı hafta, şu konu bitene kadar” gibi baştan konmuş bir sınır var.
- Okulla aynı yönde ilerliyor. Özel ders veren öğretmen ile okuldaki öğretmen aynı eksik üzerinde çalışıyor.
Bu dört koşulun ortak noktası, özel dersin bir ihtiyaca cevap vermesidir. Sorun, ihtiyaç yokken “önlem olsun” diye alınan derste başlar.
“Tedbiren” özel ders neden işe yaramayabilir?
Norman Koleji'nin kurucusu Öztuna Norman, 1994'ten beri matematik öğretmeni ve yıllarca kendi kurs merkezlerinde öğrencileri sınavlara hazırladı. Özel dersi bir ilaca benzetiyor:
Şimdi çocuklara düzenli olarak özel ders verdiren aileler var. Tedbiren yapıyorlar bunu. Ben diyorum ki, tedbiren antibiyotik veriyor muyuz? Hayır. Peki neden tedbiren özel ders anlatıyoruz?
Sürekli alınan özel dersin iki yan etkisi olur. Birincisi, çocuğun okuldaki derse bakışı değişir:
Sürekli olarak özel ders anlatmaya kalkarsanız çocuk bu sefer okuldaki dersi dinlememeye başlar.
İkincisi, aynı konuyu üç kez dinleyen çocuğun pratik yapacak zamanı kalmaz:
Çünkü hem biz anlatalım, hem dershane anlatsın, sonra bir de YouTube'dan dinlesin. Çocuk ne zaman pratik yapacak? Burada bir yanılgı var. O yüzden sürekli dinleyerek değil, pratik ederek çalışacağımızı anlamamız lazım.
Doğru sıra: okulda bilgi, sonra pratik
Öztuna Norman'a göre öğrenmenin sırası açık:
Bir çocuk, okulda bilgisini alır, geri kalan zamanı da pratik eder, etüt eder. Testleri arkadaşlarıyla beraber çözer ve gerekli pratiği sağladıktan sonra sınava hazırlanır.
Bu sırada özel dersin yeri, bütün dersi yeniden anlatmak değil, çocuğun anlamadığı yeri bulup tam oraya dokunmaktır. Öztuna Norman'ın deyişiyle “çocukların anlamadıkları yeri bulup tam oraya anlatmak lazım.” Bu iş çoğu zaman okulun içinde, öğretmenin kendisi tarafından ve kısa sürede yapılabilir.
Karar vermeden önce dört soru
| Soru | Cevap “evet” ise | Cevap “hayır” ise |
|---|---|---|
| Eksiğin nerede olduğunu biliyor musunuz? | Hedefli, kısa bir destek düşünülebilir | Önce öğretmenle eksiği bulun |
| Okulda bu eksik için destek var mı (etüt, ek saat)? | Önce okuldaki desteği deneyin | Dışarıdan destek düşünülebilir |
| Çocuğunuzun haftasında pratik için yeterli zaman var mı? | Ek ders bu zamanı almamalı | Ek ders yükü artırır, önce planı düzenleyin |
| Çocuğunuz neden zorlandığını kendisi söyleyebiliyor mu? | Onun görüşüyle karar verin | Önce sakin bir konuşma ve gözlem |
Zorlanmanın arkasında yalnız ders değil, dikkat, uyku, kaygı ya da bir öğrenme güçlüğü olabileceğini de unutmayın. Böyle bir şüpheniz varsa ilk adım özel ders değil, okulun rehberlik servisidir. Bunu çocuğum ders çalışmıyor yazısında ayrıntısıyla anlattık.
Okulun rolü: etüt ve birlikte çalışma
Özel ders ihtiyacının önemli bir kısmı, okulun pratik ve etüt düzeniyle karşılanabilir. Öztuna Norman bunu öğretmenin işi olarak görüyor: dersi anlattıktan sonra pratiği kolaylaştırmak, okul sonrası çalışmalar, etüt ve after school programlarıyla desteklemek; öğrencileri yalnız etüde göndermek yerine birlikte etüt etmeyi ve akran çalışmasını öğretmek.
Norman Koleji'nde bu desteğin kademeye göre karşılığı şöyle:
- İlkokul: Kavram ve kazanım eksiği görülen öğrencilere okul saatleri dışında bireysel ders desteği verilir; amaç eksiği hedefe yönelik kapatmak ve çocuğun derse isteğini geri kazandırmak.
- Ortaokul ve lise: Deneme sonuçlarının kazanım bazlı analizine göre hedef odaklı etüt, konu tamamlama ve soru çözüm desteği planlanır; LGS ve YKS hazırlığı ders programının içindedir.
Ayrıntıları Sınavlara hazırlık ve Ölçme ve değerlendirme sayfalarında bulabilirsiniz.
Özel ders alacaksanız
Eğer özel dersin gerektiğine karar verdiyseniz şunlara dikkat edin:
- Hedefi yazın. Hangi konu, hangi beceri? “Matematiği toparlamak” bir hedef değildir.
- Süreyi baştan koyun. Birkaç hafta sonra birlikte değerlendirme yapın; hedefe ulaşıldıysa bırakın.
- Okulla aynı dili konuşun. Özel ders veren öğretmenle okuldaki öğretmenin aynı eksik üzerinde çalıştığından emin olun.
- Pratiği korumayı unutmayın. Ek ders saati, çocuğun kendi başına soru çözeceği ve tekrar yapacağı zamandan çalınmasın.
- Çocuğun sesini dinleyin. Dersin işe yarayıp yaramadığını en iyi o söyler.
Okul içi desteği gezide sorun.
Okul gezisinde öğretmenlerimizden zorlanan çocuğa okul içinde nasıl destek verildiğini, etüt ve soru çözüm saatlerini dinleyebilirsiniz. Gezi ücretsizdir, yaklaşık 45 dakika sürer ve kayıt ya da ön kayıt değildir. Okul gezisi için saat seçin ya da WhatsApp'tan yazın: 0535 867 75 57.
Kaynaklar
- Öztuna Norman ile soru-cevap videoları (Norman Koleji kurucu söyleşisi). Norman Koleji, Instagram @normankoleji, çekim Ekim 2026; yayın Ekim-Aralık 2026, Alıntılar konuşma dökümünden; yalnız noktalama ve yazım düzeltildi.
Mevzuat atıfları bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kaynaklara 2 Kasım 2026 tarihinde erişildi.